Hooikoorts
Het seizoen met de griepvirussen is nog maar net voorbij, of de nieuwe aanvallers op onze gezondheid staan al weer klaar om ons te bestoken: pollen, de veroorzakers van hooikoorts.
Wat is hooikoorts?
Hooikoorts is het verschijnsel waarbij pollen (stuifmeel) allergische reacties kunnen veroorzaken als jeuk, tranen, rode ogen, loopneus, benauwdheid, huidirritatie enz. Stuifmeel bevat vele soorten eiwitten die ieder een allergische reactie kunnen opwekken. Ieder gewas heeft weer zijn eigen stuifmeel en tegen elk type stuifmeel kan een unieke allergie ontstaan. Bij droog en zonnig weer is de kans op hooikoorts veel groter dan bij nat weer. Het stuifmeel heeft dan namelijk de grootste kans om ogen en neus te bereiken.
Hoe ontstaat een allergische reactie?
- Het contact met stuifmeel wordt door het lichaam gezien als het binnendringen van een lichaamsvreemde stof (allergeen), Het lichaam komt in opstand door een antistof aan te maken tegen dat type stuifmeel.
- Het uitschakelen van die lichaamsvreemde stof kan voor een gezond iemand verlopen zonder verdere gevolgen. Echter bij een vatbaar iemand, kunnen de antistoffen zich gaan hechten aan de zogenaamde “mestcellen”. Dat zijn cellen die gevuld zijn met irriterende stoffen als bijv. histamine.
- Bij een nieuw contact tussen hetzelfde type stuifmeel (allergeen) en het antilichaam dat nu is gekoppeld aan de wand van de mestcel, scheurt de mestcel kapot en komen de irriterende stoffen als histamine vrij, waardoor zwelling, jeuk, roodheid, branderig gevoel, tranenvloed, benauwdheid enz. kunnen worden veroorzaakt.
Hetzelfde mechanisme treedt ook op bij allergische reacties die worden veroorzaakt door bijvoorbeeld huidschilfers, kattenharen, voeding, insectenbeten, latex enz. Met dank aan de Firma Chefaro voor het leveren van enkele afbeeldingen.
Verandering van klimaat:
De verandering van het klimaat heeft meerdere effecten op de hooikoortsperiode:
| 1. De bloeiperioden en dus ook de pollenperioden treden door de zachtere winters steeds eerder in en blijken voor gewassen als de berk, grassen en de bijvoet ook langer aan te blijven. |
| 2. Als er meer warme droge dagen komen, dan neemt het aantal irriterende pollendagen toe. |
| 3. Door de toename van de temperatuur kunnen er nieuwe rassen vanuit Zuid-Europa ons land bereiken en nieuwe allergische reacties veroorzaken. Een zeer recent voorbeeld hiervan is het zeer sterk allergene Ambrosia alsem. |
| 4. Het stijgen van het CO2-gehalte veroorzaakt een toename van de totale pollenproductie. Zo is er in een Amerikaans onderzoek aangetoond dat een verdubbeling van het CO2-gehalte de pollenproductie van Ambrosia alsem met 60% is toegenomen! |
Het aantal mensen dat hooikoorts ontwikkelt neemt toe en meer mensen krijgen te maken met meerdere typen hooikoorts.
Indeling van de gewassen naar sterkte van werking van stuifmeel:
De verschillende soorten stuifmeel kunnen we indelen naar sterkte van werking:
Weinig allergeen, matig allergeen (M), sterk allergeen (S), zeer sterk allergeen (ZS).
Vertegenwoordigers van de laatste drie groepen met hun bloeiperioden zijn:
 |
| Pollenkalender zónder naam |
 |
| Foto: Arnold van Vliet
Ambrosia Alsem in bloei |
Ambrosia Alsem in bloei
Foto: Arnold van Vliet
| Hazelaar | M | januari |
| Zwarte Els | M | februari |
| Berk | S | april |
| Grassen | ZS | mei t/m augustus |
| Zuring | M | april t/m augustus |
| Weegbree | M | april t/m september |
| Bijvoet | S | juli t/m augustus |
| Ambrosia (nieuw) | ZS | augustus t/m oktober |
De landelijke verspreiding van de Ambrosia als zeer sterk allergene plant is zó snel gegaan dat dit gewas op het bijgevoegde plaatje nog niet zijn (serieuze) plaats heeft gekregen!
Ook kan de gevoeligheid voor een bepaalde pollensoort mogelijk gepaard gaan met een kruisallergie op een bepaald voedingsmiddel. Zie bijgevoegde tabel.
| Werking van de verschillende geneesmiddelen: |
| 1. Middelen die uitsluitend gebruikt kunnen worden om een uitbarsting van de irriterende stoffen uit de “mestcel” te voorkomen, de zogenaamde Mestcel-stabiliserende middelen. Deze middelen verstevigen de celwand van de mestcel, werken dus preventief en moeten daarom ook heel consequent meerdere malen per dag worden gebruikt om het effect te vertonen.
Deze middelen vormen nog steeds de eerste keus bij zwangerschap en borstvoeding. Ze zijn te verkrijgen als oogdruppel, neusspray, inhalatiecapsules. |
| 2. Middelen die ná het openbarsten van de “mestcel” de effecten van histamine kunnen blikkeren, de zogenaamde Anti-histaminica.
De laatste jaren zijn er binnen deze groep middelen ontwikkeld die minder tot geen versuffende bijwerking geven. De anti-histaminica zijn te krijgen als oogdruppel, neusspray, tablet, vloeibare vorm (druppel, drank) en injectie. Deze laatste toedieningsvorm kan, door een arts, worden ingezet bij een acute ernstige allergische reactie. |
| 3. Als bovenstaande middelen onvoldoende effect hebben, kan bij chronische allergische neusklachten een neusspray met corticosteroïden (ontstekingsremmers) worden gebruikt. Deze corticosteroïden verminderen de gevoeligheid voor de allergische stof.
Tip bij het gebruik: Spray de inhoud in de neus naar de buitenkant en dus niet op het neustussenschot dat anders bij veelvuldig gebruik dunner zou kunnen worden. |
| 4. Een patiënt krijgt, verspreid over een aantal jaren, een oplopende kleine hoeveelheid van de allergische stof toegediend. Hierdoor kan het afweersysteem stapsgewijs gewend raken aan die allergische stof en zal het lichaam steeds milder reageren op de indringer.
Het beste tijdstip om met deze zogenaamde Immunotherapie te starten is ná het beëindigen van die pollenperiode waar de patiënt overgevoelig voor is. De eerste toediening zou het beste kunnen gebeuren onder het toeziend oog van een arts, die bij een mogelijk heftige reactie kan ingrijpen. De middelen voor deze Immunotherapie zijn te krijgen als druppel en tablet voor het innemen onder de tong en als injectie. |
Hoe blijven we op de hoogte van de ontwikkelingen tijdens het pollenseizoen?
In het pollenseizoen wordt er tijdens de journaals dagelijks gemeld hoe de situatie voor de hooikoortspatiënten zal zijn. Normaliter gebeurt dat van week 22 t/m week 36, maar door de verandering van het klimaat zal ook hier wel een verandering in optreden.
Handige websites om het verloop van de verschillende pollen te volgen zijn: www.natuurkalender.nl www.nationale-allergiesite.nl www.lumc.nl/patientenzorg.html (en klik dan op hooikoortsberichten)