RegenboogApotheek.nl

Dit voor de spijsvertering zo belangrijke orgaan komt in enkele spreekwoorden en gezegden voor:

• Iemand iets in zijn maag splitsen (Iemand met iets vervelends opzadelen)
• Dat ligt hem zwaar op de maag (Dat grijpt hem aan)
• Zijn ogen zijn groter dan zijn maag (Hij kan minder eten dan hij dacht)

Met dat laatste gezegde komen we in de buurt van wat de maag kan en (net) niet (meer) kan.

Daarvoor kijken we eerst even naar de ligging en functie van de maag in het menselijk lichaam.

Dwarsdoorsnede van de slokdarm

De binnenwand van de slokdarm kan uitrekken om voedsel door te laten.

1. Ligging
2. Slokdarm: Voedsel passeert binnen 2 tot 3 seconden deze buis
3. Geplooide binnenwand
4. Spierlaag
5. Spierlagen: Door de spierbewegingen van de maagwand wordt voedsel tot spijsbrij geroerd
6. Maagplooi: Een lege maag is in plooien gevouwen, waardoor hij kan uitzetten
7. Maagslijmvlies
8. Bindweefsellaag
9. Twaalfvingerige darm
10. Maaguitgang (Pylorus): Deze klepspier houdt de spijsmassa in de maag totdat het roerproces voltooid is
11. Onderste slokdarmspier (Sfincter): Deze sluitspier ontspant zich om voedsel de maag binnen te laten en spant zich om teruglopen te voorkomen

De maag

Na de mond/keelholte is de enige functie van de slokdarm om voedsel door middel van golvende en stuwende spiersamentrekking vooruit te bewegen richting maag. Na de passage door de maagpoortspier, een sterk werkende kringspier, komt het voedsel aan in de maag. De maag ligt als een gekromde boon in de buikholte.

Het is een orgaan zo groot als een hand dat bij vulling twee tot drie keer groter kan worden. Het is opgebouwd uit drie spierlagen, die voor het kneden van de voedselbrij moeten zorgen en een geplooide slijmvlieslaag waaruit sappen worden afgegeven als:

• slijm dat een beschermende laag over de maagwand legt en daarmee de maagwand beschermt tegen de inwerking van maagzuur
• Gastrine, een hormoon dat aanzet tot productie van maagzuur
• zoutzuur dat o.a. schadelijke bacteriën doodt,
• pepsinogeen, een enzym dat in samenwerking met maagzuur eiwitten splitst.
• lipase, een enzym uit het bovenste gedeelte van maag dat een beperkte start maakt met de vertering van vetten.

Het kneden van de voedselbrij met de maagsappen gebeurt vooral in bovenste helft van de maag waarbij de vetten bovenop komen drijven en daardoor later dan de koolhydraten en eiwitten aan de beurt zijn om via de onderste kringspier de maag te verlaten en aan te komen in de twaalfvingerige darm.

De afgifte van de voedselbrij aan de twaalfvingerige darm gebeurt in kleine porties. Een gemiddelde maaltijd blijft drie tot vier uur in de maag en kan bij vet voedsel worden verlengd tot wel 7 uur of meer.

Gezond maagslijmvlies

Doorsnede van het maagslijmvlies

Aan de binnenkant van de maag zit het maagslijmvlies, dat slijm produceert om te voorkomen dat de maag zichzelf verteert.

1. Maagput: Onder in deze putjes bevinden zich de maagsapklieren
2. Slijmproducerende cellen
3. Maagsapklier: In iedere plooi bevinden zich talloze klieren die zuur en enzymen afscheiden, die samen het maagsap vormen
4. Zuurproducerende cellen
5. Enzymenproducerende cellen

Aangetast maagslijmvlies

Maag(zuur)problemen en de therapie

1. Brandend gevoel ná het eten.Zwangerschap (de foetus drukt tegen de maag), te veel en te vet eten (een overvulde maag) en te veel alcohol kunnen aanleiding geven tot terugduwen van de zure maaginhoud in de daartegen niet beschermde slokdarm. Dat geeft dan een pijnlijk en/of brandend gevoel ná het eten.Therapie: Deze klachten worden meestal aangepakt met
   1. Maagslijmvliesbedekkende middelen (alginezuur, sucralfaat)
   2. Maagzuur-neutraliserende middelen. Deze werken meestal binnen een kwartier en houden één tot drie uur aan. (o.a. calcium-, magnesium- en aluminium-verbindingen). Sommige van deze middelen zijn er ook in een variant met een opboer-effect om van een opgeblazen gevoel af te komen.

   De meeste van deze middelen zijn in de handverkoop te krijgen, maar kunnen bij gelijktijdig inname met sommige andere middelen (o.a ijzertabletten, multivitaminen, bepaalde antibiotica, middelen tegen botontkalking, antivirale middelen bij HIV-infectie, schildklierhormonen, antischimmelmiddelen). gaan samenklonteren waardoor de werking van beide middelen niet intreedt.

   Ik adviseer u daarom om dit soort middelen in de apotheek te halen waar meteen op het gebruik van andere middelen gelet kan worden. Onze apotheek-medewerkers adviseren u hierbij graag.

2. Brandend gevoel vóór het eten.In dit geval wijst een etsende pijn in een lege maag veelal op het inwerken van maagzuur op zwak plekje (een beginnend wondje) in het beschermende maagslijmvlies.De productie van het maagzuur zal geremd moeten worden om het slijmvlies de tijd te geven zich te herstellen. De meeste van deze middelen zijn (nog) receptplichtig.Therapie:
   1. Milde maagzuurremmers (Ranitidine en Cimetidine).
   2. Krachtige maagzuurremmers (o.a. Omeprazol en Pantoprazol).

Deze krachtige maagzuurremmers worden vaak uit voorzorg extra uitgeschreven als er combinaties van middelen in gebruik zijn die een verhoogde kans geven op het ontstaan van maagproblemen.

Gebruikt u een sterke maagzuurremmer en krijgt u voor de behandeling van kalknagels een bepaalde tablettenkuur, dan zal de apotheekmedewerker u in dat geval adviseren om die tabletten in te nemen met Coca-Cola of een andere koolzuurhoudende drank. Dat is nodig omdat deze tabletten juist in een (kool)zuur milieu (dat door de maagzuurremmer teniet is gedaan) tot werking komen.

Enkele tips

• Er zijn geneesmiddelen die door de inwerking van maagzuur juist onwerkzaam worden. Om dat te voorkomen heeft de industrie die middelen voorzien van een maagsapresistente (=maagsapbestendige) laag. Als een middel zo’n beschermende laag om zich heen heeft dan ziet u achter de geneesmiddelnaam de letters MSR (=Maag-Sap-Resistent) staan. Zo krijgt maagzuur géén kans het middel uit te schakelen en kan het geneesmiddel in de darmen vrijkomen om daarna te worden opgenomen in de bloedbaan.
• Heb je last van maagproblemen en wil je gaan liggen, doe dat dan op je rechter zijde. In die ligging (kijk even naar de afbeelding van de maag) zal de maaginhoud eerder tegen de darmen gaan aanliggen dan dat ze weer in de richting van de slokdarm wordt gestuwd. Zo zal je eerder verlichting van je maagproblemen ervaren.