RegenboogApotheek.nl

Schimmels spelen niet alleen een belangrijke rol bij de productie van o.a. bier, wijn en sommige kaassoorten, maar hebben ook hun “sporen” verdiend in de gezondheidszorg door de antibacteriële werking.

In 1928 ontdekte de Engelse arts en microbioloog Alexander Fleming bij toeval dat er rondom de schimmel “Penicillium Notatum” alle bacteriën verdwenen waren.

Het bleek dat deze schimmel een bacterie-dodende stof afscheidde, die door Fleming “penicilline” werd genoemd.

Pas tien jaar later begonnen wetenschappers kleine hoeveelheden penicilline te isoleren en te testen. Toen die testen goed uitpakten, werd penicilline het eerste antibioticum voor mensen.

De stof penicilline is de aanzet geweest tot de verdere ontwikkeling van de groep geneesmiddelen die we “Antibiotica” noemen.

Indeling Antibiotica

De aard van de ziekteverwekkende bacterie bepaalt vooral welk antibioticum moet worden ingezet.

Daarnaast speelt ook een rol hoe het antibioticum zich verder over het lichaam verdeelt en hoe het uiteindelijk het lichaam weer verlaat. Heb je bijv. een blaasontsteking en bestaat er een goed antibioticum tegen die specifieke bacterie, maar wordt dat antibioticum nauwelijks door de nier uitgescheiden, dan heeft dit middel voor de aanpak van een blaasontsteking dus géén zin.

Sommige antibiotica zijn inzetbaar tegen meerdere soorten bacteriën (breed werkend) en andere antibiotica werken heel specifiek tegen één soort bacterie (smal werkend).

Bij een acute ontsteking van onbekende aard zal de arts een breed werkend antibioticum inzetten. De tijd om het resultaat van een bacteriekweek af te wachten is er niet, maar de enkele dagen durende kweek kan wel worden gestart om bij onvoldoende effect van het eerste middel meteen een gerichter antibioticum achter te hand te hebben.

Bijwerkingen van enkele antibiotica kunnen bij het slikken ervan (inwendig gebruik) ernstiger uitvallen dan wanneer ze in crèmes of zalven (uitwendig) worden gebruikt. Daarom zijn sommige antibiotica uitsluitend voorbestemd voor uitwendig gebruik.

Antibioticumbeleid / Resistentievorming

Bacteriën kunnen bij een slecht antibioticumbeleid ongevoelig (resistent)worden voor antibiotica. Om dat te voorkomen zijn de volgende maatregelen vereist:

1. Antibiotica op receptDat is bijv. niet het geval in sommige Zuid-Europese landen, waar antibiotica sneller en zonder recept zijn te krijgen.
2. Maak de kuur altijd afAls dan ook nog eens de kuur niet wordt afgemaakt en na enige verbetering wordt gestopt, terwijl dan juist de hardnekkigste bacteriën nog gedood moeten worden, ben je nog verder van huis. De sterkste bacteriën vermenigvuldigen zich weer en de infectie wordt ernstiger!
3. Voorkom te lage doseringenDe bacterie zal dan niet grondig worden uitgeschakeld en op den duur ongevoelig worden voor het antibioticum.
4. Behandelaars moeten bepaalde antibiotica achter de hand houden voor noodsituaties.

Een resultaat is dat Nederland in 2002 Nederland score goed bij het voorkomen van infecties met het zogenaamde MRSA-bacterie in de periode 1999-2001.

In de onderstaande tabel uit 2003 met de weergave van het Europese antibioticagebruik buiten het ziekenhuis weergegeven komt Nederland met een een lage score goed uit het onderzoek. (Cars et al., 2001)

Extra informatie bij aflevering antibiotica

Antibiotica geven de apotheek-medewerkers voldoende mogelijkheden om u, van allerlei extra informatie, zowel mondeling als schriftelijk, te voorzien.

We hebben het dan vooral over interacties met andere geneesmiddelen of omstandigheden waarin ze niet mogen worden gebruikt.

1. Anti-trombosemiddelen die onder controle staan van de trombosedienst, kunnen aanleiding geven tot verstoring van het schema waarin die anti-trombosemiddelen moeten worden genomen. Wij stellen zowel u als uw trombosedienst op de hoogte van het starten en de duur van de antibioticumkuur,   zodat op mogelijke veranderingen in de stollingswaarden vakkundig kan worden gereageerd.
2. Reeds in gebruik zijnde middelen (bijv. hartmiddelen/cholesterolverlagers) kunnen door het voorgeschreven antibioticum vertraagd of juist versneld door de lever worden afgebroken waardoor eerst overleg nodig is met de voorschrijvend arts.
3. Ook zijn er antibiotica die de anticonceptiepil onbetrouwbaar kunnen maken. Voorzorgsmaatregelen worden u dan gemeld.
4. Bepaalde antibiotica mogen nooit tegelijk met ijzer en of calcium worden ingenomen omdat ze elkaar onwerkzaam maken door samenklontering. Wij zullen u in dat geval een gebruikschema overleggen waarbij beide therapieën kunnen worden voortgezet.
5. Dezelfde antibiotica nooit mogen worden gegeven aan kinderen onder de 8 jaar omdat ze door de binding aan calcium de groei kunnen remmen en de tanden kunnen verkleuren.
6. Ook is het voor het afleveren van alle medicijnen altijd belangrijk om te weten of er een kinderwens, zwangerschap of borstvoeding in het spel is.
7. Maak, als u dat wilt, deze privacygevoelige omstandigheden, waarop extra bewaakt kan worden, bij ons kenbaar zodat we daar integer en vakkundig mee om kunnen gaan.
8. Bepaalde antibiotica tegen blaasontsteking werken het beste als u die éénmaal per dag vlak voor het slapen inneemt. Tijdens de nacht, als uw spijsvertering volop bezig is, zal dit middel in de blaas zijn beste werking kunnen uitoefenen dan wanneer u overdag actief bent.